Żołnierze Powstania Warszawskiego w labiryncie podziemnego miasta

W 1. odcinku "Tajemnic Państwa Podziemnego" rekonstruujemy koszmarny świat warszawskich kanałów oraz badamy techniki, których używali powstańcy, by przetrwać pod ziemią. Obejrzyj go lub przejdź do pełnego wydania Powstania Warszawskiego.

Obejrzyj wszystkie odcinki
Zwiń
Obejrzyj wideo
4 marca - przez dekady tego dnia Koszalin świętował...

4 marca - przez dekady tego dnia Koszalin świętował wyzwolenie

Piotr Polechoński

Głos Koszaliński

Głos Koszaliński

Wojciech Grobelski

Wojciech Grobelski ©Radek Koleśnik

Rozmowa z doktorem Wojciechem Grobelskim, koszalińskim historykiem, podpułkownikiem rezerwy Straży Granicznej
Wojciech Grobelski

Wojciech Grobelski ©Radek Koleśnik

Co się wydarzyło w Koszalinie 4 marca 1945 roku?

Tego dnia miasto zostało okrążone przez wojska rosyjskie i praktycznie przez nie zdobyte. Walki trwały przez cały dzień, a do pojedynczych starć czy potyczek dochodziło na koszalińskich ulicach do 5 marca.

Prawdą jest więc to, co przez lata PRL-u nam wmawiano, że o Koszalin toczyły się ciężkie walki, niemal porównywalne z bojami o Kołobrzeg, a koniec walk uświetniła salwa armatnia w samej Moskwie?


I tak, i nie. Faktycznie, taka salwa w Moskwie została oddana. Dokładnie z 224 dział, 4 marca o godzinie 23. Czy to jednak oznacza, że świętowano wielkie zwycięstwo militarne czerwonoarmistów? Otóż niekoniecznie. Często bywało tak, że Rosjanie w ten sposób podkreślali zajęcie kolejnego, ważnego ośrodka administracyjnego, siedzibę władz istotnego szczebla. I tak było w przypadku Koszalina. Pamiętajmy, że nasze miasto przed wojną było siedzibą rejencji, czyli odpowiednika naszego województwa. A co do samych walk, to oczywiście do nich doszło, ale to nie były żadne zażarte walki z wyborowymi jednostkami niemieckimi. Zwłaszcza że część dywizji, które przez lata były wymieniane, nie mogły wówczas bronić Koszalina, bo w tym czasie walczyły zupełnie gdzie indziej.

Jaka była rzeczywistość Koszalina i innych miast w reginie po zajęciu ich przez wojska rosyjskie?

Ponura. W miastach rządzili Rosjanie. Dochodziło do zbrodni, grabieży i gwałtów. Dysponujemy danymi, które pokazują, że przez rok od dnia wkroczenia czerwonoarmistów do Koszalina z życiem pożegnało się w gwałtowny sposób 824 Niemców. Koszalin, w pierwszych dniach po zajęciu miasta przez Rosjan, odwiedził oddział tak zwanych „trofiejszczyków”. Ci poruszali się za frontem i plądrowali zajęte miasta, a wszystko, co cenne i wartościowe, wywozili do ZSRR. W Koszalinie między innymi została zdemontowana i wywieziona papiernia (mieściła się przy dzisiejszej ulicy Batalionów Chłopskich - przyp. red.).

Jak dziś powinniśmy traktować datę 4 marca 1945 roku? Przez okres PRL-u oficjalnie świętowaliśmy tego dnia wyzwolenie Koszalina oraz powrót miasta do polskiej macierzy i początek utrwalania w mieście władzy ludowej. Od jakiegoś czasu unika się tej komunistycznej propagandy, a Dzień Pioniera przeniesiono na 10 maja, bo właśnie tego dnia 1945 roku przyjechał do Koszalina pierwszy duży transport osadników z Wielkopolski. Czy taka zmiana była dobrym pomysłem?

Podejście do daty 4 marca w Polsce Ludowej było propagandowym nonsensem. Koszalin przed wojną nie należał do Polski, a w chwili, gdy opanowały go wojska rosyjskie, leżał na terytorium Niemiec. Rosjanie nie mogli go więc wyzwolić, bo Niemcy go nie okupowali, ale byli jego gospodarzami. Taki mechanizm zastosowano też w przypadku innych miast w regionie. Tak samo mówienie o powrocie Koszalina do polskiej macierzy nie ma sensu, bo miasto przez całą historią do 1945 roku były miastem niemieckim. Faktycznie, pierwszy zorganizowany transport polskich osadników przyjechał do Koszalina 10 maja i zgadzam się, że w tym dniu powinniśmy wspominać pionierów. Dobrze więc, że tak właśnie się dzieje.


Popularne na gk24:







Komentarze (5)

Wszystkie komentarze (5) forum.gk24.pl

Polub nas na Facebooku

Zdjęcia z Koszalina

Wideo z Koszalina

Najnowsze wiadomości

Zobacz więcej

Polecamy

Zobacz kandydatki do tytułu Miss Lata 2016! [zdjęcia]

Zobacz kandydatki do tytułu Miss Lata 2016! [zdjęcia]

Zbrodnie Pomorza to 38 reportaży poświęconych przestępstwom i zbrodniom

Zbrodnie Pomorza to 38 reportaży poświęconych przestępstwom i zbrodniom

Niezawodne światłowody (materiał informacyjny Orange)

Niezawodne światłowody (materiał informacyjny Orange)

Serial dokumentalny

Serial dokumentalny "Tajemnice Państwa Podziemnego". Zobacz zwiastun!